Лæппу кæнын

Лæппу кæнын
Лæппу кæнын – ирон адæмы æппæты рагондæр æгъдæуттæй иу (лæппу кæнын хъуыддагыл æмбæлæм ирон Нарты эпосы дæр). Кæд тынг рагон æгъдау у, уæддæр дзы тынг стæм пайда кодтой. Лæппу кæнын æгъдауæй куыд аразгæ хæстæгдзинад формæйæ ‘пайда кодтой æнæцот бинонтæ, кæцытæ-иу лæппу скодтой сæ хæрз хæстæджыты сидзæр цотæй. Ирон адæм дæр иннæ кавказаг хæххон адæмты хуызæн æндæр адæмы хаттæй лæппу стæм кодтой, уымæн æмæ уæд бындурон æгъдауæй цæхгæр ивд цыдис æнустыккон бындардзинады фæтк, æмæ уый ныхмæ та лæууыдысты лæппу кæнæджы хæстæджытæ «Æгъдаумæ гæсгæ, – фыста М.Ковалевский, – лæппугæнæг хъуамæ уа æнæзæнг, кæнгæ лæппу та – æнæмæнг йæ хæстæг». Кæнгæ лæппу кæнæ хæсгæ лæппуйæн (туджджынтæй кæнгæ лæппуйæ фæстæмæ) кæддæриддæр уыдис, йæ хъомылгæнæгæн йæхи фыртæн лæвæрд чи ‘рцыдаид, ахæм хæстæ æмæ бартæ. Æндæр адæмы хаттæй лæппу скæнынæн та хъуыдис, цæмæй райстаид æцæгæлон мыггаг æмæ уыцы хъуыддаг та... ирон фыдæлтыккон æхсæнады уайдзæфаккаг уыдис, уымæн æмæ хæстæгиуæджы ахастдзинæдтæн лæвард цыдис стыр ахадындзинад. Нæ къухы цы этнографион æрмæг ис, уый дзурæг у ууыл, æмæ раздæр заманты лæппу кæныны æгъдауы уыдис хъомылгæнæджы мæнг æвгъæды фæтк кæнæ та хъомылгæнæджы фæсонтæй сывæллон «сисыны» фæтк (æвæццæгæн, фæстаг фæтк фæзынд нарты хъайтартæй иу – Батрадз йæ фыд Хæмыцы фæсонтæй куыд райгуырд æмæ раздæр та Хæмыцы бинойнаг йæ сывæрджындзинад йæ лæджы фæсонты куыд бауагъта, ууыл дзурæг таурæгъы тæфагмæ гæсгæ). Ахæм фырты-иу «закъоны тых бацыдис» йæ «райгуырды» номыл-иу кæй скодтой, уыцы куывды. Уый фæстæ-иу æй æхсанад банымадта йæ «ныййарæг» мад æмæ фыдæн сæхи хъæбулыл. Кæнгæ лæппуимæ (уыимæ туджджынæй кæнгæ лæппуимæ) баст æппæт æгъдæутты сæйрагдæр хай у, кæнгæ лæппу кæмæй фæкæнынц, уымæн символикон æгъдауæй дзидзи дарын. Уыцы æгъдау-иу æхсырхæстæгдзинад руаджы бынтондæр ныффидар кодта, кæнгæ лæппу æмæ-иу лæппу кæнæджы бинонты ‘хсæн раздæр чи фæзынд, уыцы хæстæгиуæгады хъуыддаг. Æхсырхæстæгдзинад та ирон адæммæ дæр иннæ кавказаг адæмты хуызæн тугхæстæгдзинадæй кадджындæр уыдис.

Словарь по этнографии и мифологии осетин. 2014.

Поможем решить контрольную работу

Полезное


Смотреть что такое "Лæппу кæнын" в других словарях:

  • Лæппу кæнын – перевод — см. Лæппу кæнын Лаппу канын – усыновление; один из древнейших обычаев осетин (мотивы усыновления встречаются еще в осетинском нартовском эпосе). Несмотря на древность своего происхождения, к обычаю лаппу канын прибегали крайне редко. К лаппу… …   Словарь по этнографии и мифологии осетин

  • Кæнгæ лæппу — ир. хæсгæ лæппу кæс Лæппу кæнын кæс Ирон адæмы этнографи æмæ мифологи …   Словарь по этнографии и мифологии осетин

  • АЙТÆ-УЫЙТÆ НАЛ ФÆКÆНЫН — Искæмæ нал байхъусын, нал банхъæлмæ кæсын, хивæнд акæнын, ницæуыл уал хъуыды кæнын. Лæппу дæр айтæ уыйтæ нал фæкодта – йæ фæстæ цæуыныл сбæндæн. (МД. 1985, 8.) …   Фразеологический словарь иронского диалекта

  • ФЫНДЗ АСÆРФЫН КÆНЫН — тж. ФЫНДЗ АМÆРЗЫН КÆНЫН Искæмæн исты æвзæр саразын; бафхæрын, кæмæндæр йæ бон базонын кæнын. Утереть нос кому л. Лæппу, цал хатты дын загътон: канцылар сыгъдæгдæр дар, æндæра дын дæ фындз амæрздзынæн, алæбон дын дзурын цæмæн хъæуы. (Хъороты Д. Æз …   Фразеологический словарь иронского диалекта

  • МÆНГ ХУДТ КÆНЫН — Зæрдæйæ нæ, æрмæст былтæ фæзыхъхъыр кæнын. Чызг æм ницы дзырдта, фæлæ та иу лæппу цавæрдæр мæнг худт бакодта. (Джиоты Д. Æнæбасæтгæ тых.) …   Фразеологический словарь иронского диалекта

  • НЫЛЛÆГ ÆРБАДЫН КÆНЫН — Кæйдæр хи бар нæ уадзын, басæттын, уагмæ æркæнын. А лæппу дæуæн дæр дæ фæстаг скъуырын кæндзæн... цæуон Жорамæ, уый дæ ныллæг æрбадын кæндзæн. (Ф. 1989, 11.) …   Фразеологический словарь иронского диалекта

  • ЦÆРÆНБОНТÆ НЫВОНД КÆНЫН — Цы цардæуа, уый искæй кæнæ истæй тыххæй раттын. Йæ иунæг лæппу æмæ дыууæ чызджы схъомыл кæнынæн снывонд кодта йæ цæрæнбонтæ, æхсæры апп сын æртæ дихы кодта. (Хъодалаты Г. Хуыцауы «минæвар».) …   Фразеологический словарь иронского диалекта

  • КУЫДЗЫ КЪУХЫ БАКÆНЫН — Æвзæр адæймаджы дæлбариуæг бахауын. Сæхи мидæг ныккуывтой нарты хъæу: «О, хуыцау, куыдзы къухы нæ куы бакодтай, Созырыхъойæн лæппу райгуырын кæн». (ХИФ.) …   Фразеологический словарь иронского диалекта

  • УЫНГТЫ ЛÆППУ УЫН — тж. УЫНГТЫ ЧЫЗГ УЫН Уынгты дзæгъæлы хъеллау кæнын …   Фразеологический словарь иронского диалекта

  • ЦÆСТЫТÆ ХЪУЛÆТТÆ КÆНЫН — 1. Искæмæ тызмæг ахаст равдисын. Куы йæм сдзуры (мад), уæд йæхи (Асиат) сау калмау акæны, йæ цæстытæ схъулæттæ кæны. (Епхиты Т. Æфсир.) Дзабо бакаст Науырмæ, фæлæ лæппу йæ цæстытæ схъулæттæ кодта, йæ сæр банкъуыста. (Ф. 1962, 2.) 2. Кæмæндæр… …   Фразеологический словарь иронского диалекта


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»